Məşhur Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı


Ötən həftə ölkə başçısı İlham Əliyevin səfərləri, verdiyi bəyanatlar, səsləndirdiyi fikirlər geniş müzakirə mövzusudur. Fevralın 15-də Belqrad şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vuçiç mətbuata bəyanatlarla çıxış etdilər. Dövlətçilik Günü kimi rəmzi bir tarixdə baş tutan bu görüş təkcə diplomatik etiket hadisəsi deyil, həm də Bakı–Belqrad xəttində strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirən siyasi mesajdır.
Siyasi məzmunu qarşılıqlı etimad və suverenlik prinsipinə bağlılıq olan bu görüşdə Prezident İlham Əliyevin bəyanatında iki əsas xətt aydın görünür. Onlardan biri qarşılıqlı hörmət və dostluq münasibətləri, digəri isə dövlət suverenliyi və ərazi bütövlüyünə prinsipial dəstək.

Azərbaycan və Serbiya beynəlxalq münasibətlər sistemində oxşar həssaslıqlara malik ölkələrdir. Hər iki dövlət üçün suverenlik məsələsi təkcə hüquqi kateqoriya deyil, milli təhlükəsizlik və dövlətçilik fəlsəfəsinin əsas sütunudur. Bu baxımdan, tərəflərin beynəlxalq platformalarda bir-birinin ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsi münasibətlərin strateji xarakterini gücləndirir.

Belqrad görüşü göstərdi ki, iki ölkə arasında münasibətlər artıq sadəcə dostluq çərçivəsindən çıxaraq koordinasiyalı siyasi tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Xüsusilə Avropa məkanında mürəkkəb geosiyasi proseslərin getdiyi bir dövrdə Bakı və Belqradın qarşılıqlı dəstəyi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Görüşün ən mühüm nəticələrindən biri energetika sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ilə bağlı oldu. Azərbaycan artıq Serbiyaya təbii qaz ixrac edir və tərəflər bu həcmin artırılması barədə razılığa gəliblər.

Bu məqam bir neçə aspektdən diqqətəlayiqdir:
Enerji təhlükəsizliyi baxımından Serbiya üçün alternativ və etibarlı mənbədən qaz tədarükü ölkənin enerji balansında sabitlik yaradır.
Azərbaycanın ixrac strategiyası Bakı Avropa bazarında enerji təchizatçısı kimi rolunu möhkəmləndirir. Elektrik enerjisi sinerjisi də əsas amillərdəndir. Qazın elektrik enerjisinə çevrilməsi və gələcək ixrac imkanları regionda yeni enerji xəritəsinin formalaşmasına töhfə verir.

Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü əldə etməyi planlaşdırır. Bu, xüsusilə bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi fonunda Azərbaycanın Avropa enerji bazarında mövqelərini daha da gücləndirəcək.

Birgə investisiya layihələri və sənaye əməkdaşlığı da ölkələrimizin gələcək əməkdaşlığında strateji xətt təşkil edəcək.

Birgə inşa ediləcək elektrik stansiyası layihəsi iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın konkret nəticəyə yönəldiyini göstərir. Bu layihə bir neçə strateji nəticə vəd edir. Serbiyada sənaye və enerji istehsal gücü artacaq, eyni zamanda Azərbaycan kapitalının Balkan regionunda möhkəmlənməsinə və uzunmüddətli iqtisadi inteqrasiya mexanizmlərinin formalaşmasına nail olunacaq.

Serbiyanın investisiya mühitinə verilən müsbət qiymət də diqqət çəkir. Bu, rəsmi Bakının Belqradı etibarlı iqtisadi tərəfdaş kimi gördüyünü göstərir.


Azərbaycanın Balkan regionunda fəallaşması təsadüfi deyil. Bu region Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya prosesində olan, eyni zamanda müxtəlif geosiyasi təsirlərin toqquşduğu strateji məkandır.

Serbiya ilə münasibətlərin gücləndirilməsi Azərbaycanın Avropadakı siyasi mövqelərini şaxələndir, bu da öz növbəsində enerji diplomatiyasını yeni coğrafiyaya daşıyır və Cənub Qafqaz–Balkanlar xəttində əməkdaşlıq platforması yaradır.

Bu əməkdaşlıq həm də çoxtərəfli diplomatiyada qarşılıqlı dəstək mexanizmini gücləndirir.

Bəyanatda xüsusi yer tutan məqamlardan biri də liderlərarası münasibətlərdir. İlham Əliyev və Aleksandar Vuçiç arasında uzunmüddətli şəxsi etimad və birbaşa dialoq formatı mövcuddur. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində şəxsi diplomatiya amili tez-tez strateji qərarların sürətlənməsində mühüm rol oynayır.

Bu kontekstdə Belqrad görüşü iki ölkə arasında əlaqələrin institusional çərçivə ilə yanaşı, güclü siyasi iradəyə əsaslandığını da nümayiş etdirdi.


Serbiya–Azərbaycan Strateji Şurasının ilk iclası münasibətlərin yeni mərhələyə keçdiyini təsdiqlədi. Qarşıdakı dövrdə əsas prioritetlər energetika əməkdaşlığının genişləndirilməsi, birgə investisiya layihələrinin icrası, nəqliyyat və logistika sahəsində yeni imkanların araşdırılması və beynəlxalq təşkilatlarda koordinasiyalı fəaliyyətdir.

Belqrad səfəri göstərdi ki, Azərbaycan və Serbiya arasında münasibətlər taktiki yox, uzunmüddətli strateji xarakter daşıyır. Dövlətçilik Günü kimi simvolik tarixdə verilən mesaj isə ondan ibarətdir ki, suverenlik, qarşılıqlı hörmət və ortaq maraqlar üzərində qurulan tərəfdaşlıq davamlı və perspektivlidir. Yekunda ölkə rəhbərinin qeyd etdiyi fikirləri təkrarlamaq yerinə düşər: “Yaşasın Azərbaycan–Serbiya dostluğu!”.