Akademik İbrahim Cəfərov

Azərbaycan tarixində elə hadisələr var ki, onlar yalnız müəyyən bir dövrün deyil, bütöv bir xalqın taleyinin dəyişməsində mühüm rol oynayır. 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər və noyabrın 8-də Şuşa şəhərinin azad olunması Azərbaycan tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri kimi yadda qalmışdır. Şuşa Zəfəri təkcə hərbi qələbə deyil, həm də milli iradənin, siyasi qətiyyətin, xalq-ordu birliyinin və tarixi ədalətin təntənəsi idi.

Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı, musiqi və ədəbiyyat beşiyi, milli-mənəvi dəyərlərimizin mühüm mərkəzidir. Bu şəhərin 1992-ci ildə işğal olunması Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmışdı. Şuşanın azad edilməsi uzun illər davam edən həsrətə son qoymaqla yanaşı, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu.

2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin həyata keçirdiyi uğurlu hərbi əməliyyat nəticəsində Şuşa şəhəri işğaldan azad edildi. Ərazinin mürəkkəb relyefi, qayalıq və dağlıq mövqeləri hərbi əməliyyatları çətinləşdirirdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan əsgərlərinin peşəkarlığı, cəsarəti və yüksək döyüş ruhu qələbənin əldə olunmasını təmin etdi.

Şuşanın azad edilməsi müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərdi. Bu hadisə Ermənistanın hərbi-siyasi mövqelərini zəiflətdi və 2020-ci il noyabrın 10-da üçtərəfli bəyanatın imzalanması ilə nəticələnən prosesdə mühüm rol oynadı.

Şuşa Zəfəri Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin güclənməsində də mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Bu qələbə göstərdi ki, dövlətin milli maraqlarını müdafiə etmək üçün güclü ordu, məqsədyönlü siyasət və ardıcıl diplomatik fəaliyyət vacib şərtlərdir.

Azərbaycanın əldə etdiyi hərbi üstünlük regionda yeni siyasi reallıqlar formalaşdırdı. Müharibədən sonra azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma işlərinə başlanılması, məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər Zəfərin nəticələrinin praktik müstəvidə davam etdirildiyini göstərir.

Şuşanın azad olunması Azərbaycan xalqının milli yaddaşında xüsusi yer tutur. Çünki Şuşa yalnız coğrafi məkan deyil, həm də Azərbaycan mədəniyyətinin, incəsənətinin və milli kimliyinin simvoludur.

Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xan Şuşinski, Natəvan kimi görkəmli şəxsiyyətlərin yetişdiyi bu şəhərin azadlığı milli-mədəni irsimizin qorunması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Şuşada keçirilən mədəni tədbirlər, musiqi festivalları və tarixi abidələrin bərpası şəhərin əvvəlki mədəni həyatının yenidən canlandırılmasına xidmət edir.

Zəfər həm də gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsi baxımından mühüm örnəkdir. Bu qələbə sübut etdi ki, milli birlik, dövlətçilik düşüncəsi və vətənə bağlılıq cəmiyyətin ən böyük güc mənbələrindəndir.

Şuşa Zəfərini yalnız hərbi əməliyyatın uğurlu nəticəsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Bu hadisə siyasi, hərbi, iqtisadi və mənəvi amillərin qarşılıqlı təsiri nəticəsində meydana çıxmış tarixi dönüş nöqtəsidir. Qələbənin əldə olunmasında müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi, ordunun döyüş hazırlığı, strateji planlaşdırma, siyasi rəhbərliyin qərarları və xalqın vahid məqsəd ətrafında birləşməsi mühüm rol oynamışdır.

Eyni zamanda, Zəfərin uzunmüddətli əhəmiyyəti yalnız müharibədə qazanılan uğurla məhdudlaşmır. Əsas məsələ azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişafı, tarixi-mədəni irsin qorunması, dayanıqlı sülhün təmin olunması və regionda əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsidir.

Qısa desək, Şuşa Zəfəri Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünü, xalqımızın iradəsini və milli həmrəyliyini nümayiş etdirən tarixi hadisədir. 8 Noyabr - Zəfər Günü Azərbaycan xalqının yaddaşında qürur, birlik və tarixi ədalətin bərpası rəmzi kimi yaşayacaqdır. Şuşanın azadlığı isə bir daha göstərdi ki, milli-mənəvi dəyərlər, tarixi yaddaş və vətən sevgisi xalqın ən böyük mənəvi gücüdür.