Üniversitelerde akademik unvanlara ulaşmanın belirli kriterleri var. Doktor öğretim üyesi, doçent veya profesör olabilmek için akademik yayınlar, bilimsel çalışmalar, araştırmalar ve çeşitli yeterlilikler aranıyor. Akademisyenler bu kriterleri yerine getirmek için yıllarca emek harcıyor.

Peki, bütün bu akademik kriterlerin yanında bir kriter daha olması gerekmiyor mu?

İnsanlık kriteri!

Bir insanın profesör olabilmesi için bilimsel yeterliliğinin ölçülmesi elbette önemlidir. Ancak o insanın karakteri, vicdanı, adalet duygusu ve öğrenciye yaklaşımı da en az bilimsel başarısı kadar önemli değil midir?

Çünkü üniversiteler yalnızca bilgi aktarılan yerler değildir. Buralar aynı zamanda genç insanların hayatlarının şekillendiği, kişiliklerinin geliştiği ve geleceğe hazırlandığı kurumlardır.

Öğrencinin karşısında duran kişi yalnızca bir akademisyen değildir. Aynı zamanda bir rol model, bir rehber ve kimi zaman öğrencinin hayatında derin izler bırakacak bir insandır.

Peki, öğrencisine tepeden bakan, onu küçümseyen, kişisel egolarını akademik makamının arkasına saklayan, adaletten uzaklaşan veya sahip olduğu yetkiyi bir baskı aracına dönüştüren bir insan, akademik kriterleri yerine getirmiş olsa bile bu unvanın ahlaki sorumluluğunu yerine getirmiş sayılabilir mi?

Bizim sorguladığımız tam olarak budur.

Elbette kimsenin karakterini birkaç kişinin kanaatine göre yargılamak doğru değildir. Ancak akademik yükselme süreçlerinde etik davranış, insan onuruna saygı, adalet, ayrımcılıktan uzak durma ve mesleki sorumluluk gibi değerler de ölçülebilir, denetlenebilir ve güvenilir kriterler hâline getirilmelidir.

Hatta bu konuda bağımsız değerlendirme mekanizmaları oluşturulmalı, öğrencilerin yaşadığı sorunlar güvenli ve tarafsız biçimde incelenmelidir.

Çünkü bilimsel bilgi sahibi olmak başka, o bilgiyi insanlık değerleriyle taşımak başkadır.

Bir insan çok şey bilebilir ama vicdanı eksik olabilir. Çok sayıda akademik yayını olabilir ama adalet duygusu zayıf olabilir. Büyük unvanlar taşıyabilir ama karşısındaki öğrencinin insan olduğunu unutabilir.

İşte tam da bu nedenle akademik yükselme sisteminde insanlık değerleri göz ardı edilmemelidir.

Biz profesörlüğün, doçentliğin veya akademik başarının önemsiz olduğunu söylemiyoruz. Tam tersine, bu unvanların gerçek anlamda saygınlık kazanmasını istiyoruz.

Bir akademisyen yalnızca bilimsel yeterlilikten değil, insanlık sınavından da geçmelidir.

Çünkü öğrencilerine insan yetiştirmeyi öğretenlerin, önce kendilerinin insanlık değerlerini taşıması gerekir.

Unutmayalım: Akademik unvan insanın makamını yükseltebilir ama insanlık, insanın değerini belirler.

Ve belki de üniversitelerimizde artık şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir:

Bir insan profesör olmaya yeterli olabilir. Peki, profesör olmanın sorumluluğunu taşıyacak kadar insan olmayı da başarabilmiş midir?