Son iki yüz ildə Azərbaycan tarixinə bir çox şanlı səhifələrlə yanaşı, faciələr və soyqırımları, müsibətlərlə dolu səhifələr də yazılıb. Bu dəhşətli hadisələrdən biri 1918-ci ilin mart-aprel aylarında yaşanmışdı. Sovet hakimiyyəti dövründə 70 il xalqın qan yaddaşını silməyə aramsız cəhdlər göstərilsə də, bu, mümkün olmadı və nəhayət, həqiqət anı yetişdi.

Soyqırımı nəticəsində 12 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, 10 minlərlə insan itkin düşmüşdür. Mart qırğınları zamanı ermənilər bir çox qədim binaları, tarixi abidələri, o cümlədən ziyarətgahları, dünya memarlığının incilərindən sayılan İsmailiyyə binasını top atəşinə tutaraq dağıdıblar. Xəzər dənizində yerləşdirilmiş hərbi donanmanın açdığı atəş nəticəsində Cümə və Təzəpir məscidlərinin minarələri ağır zədə alıb. Daşnak silahlı dəstələri karvansarada vəhşicəsinə öldürdükləri insanların meyitlərini elə oradaca yandırıblar.

Erməni faşizminin soyqırımı siyasəti XX əsrin sonlarında bir daha təkrarlandı. 1992-ci ilin fevralında ermənilər Xocalı şəhərinin əhalisinə misli görünməyən divan tutdu. Bu qanlı faciə minlərlə azərbaycanlının məhv edilməsi, əsir alınması, şəhərin yerlə-yeksan edilməsi ilə nəticələndi. Bu, erməni faşizminin simasını əks etdirir.

Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra xalqımızın tarixi keçmişinin obyektiv mənzərəsini ortaya qoymaq imkanı yarandı. İndi uzun illər gizli saxlanılan, üzərinə qadağa qoyulmuş həqiqətlər bir-bir açılır. Ulu öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanı ilə soyqırımı aktlarına siyasi-hüquqi qiymət verilməsi bu sahədə aparılan tədqiqatlara, həqiqətin üzə çıxarılması istiqamətində səylərin artırılmasına təkan verdi. Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bütün soyqırımı faciələrini qeyd etmək məqsədilə 31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edildi.

Prezident İlham Əliyevin 2018-ci il yanvarın 28-də imzaladığı Sərəncama əsasən, 1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox guşələrində yaşayan həmvətənlərimiz, diaspor təşkilatları, xaricdəki səfirliklərimiz tərəfindən geniş qeyd olunmuşdur.
Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın və Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə erməni vəhşiliyinin dünyada tanıdılması, 31 Mart hadisələrinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edilməsi istiqamətində silsilə tədbirlər keçirilir. Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Quba Soyqırımı Memorial Kompleksinin yaradılması tariximizə böyük ehtiramın nümunəsidir. Fond tərəfindən Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş davamlı aksiya və layihələr dünyanın müxtəlif ölkələrində soyqırım barədə əsil tarixi həqiqətlərin təbliği və təşviqində mühüm rol oynamışdır.

Azərbaycan 200 ilə yaxın davam edən erməni işğalına və terrorizminə layiqli cavab vermək üçün 2020-ci ildə Vətən müharibəsində və 2023-cü il anti-terror əməliyyatlarında separatimizmin kökünü kəsərək bu qanlı təxribatlara birdəfəlik son qoydu.

Hazırda güclü və qüdrətli Azərbaycan dövləti regionda terrorizmin bütün təzahürlərini məhv edən, sülh və rifah quran güc mərkəzi kimi qəbul olunur.

Vaqif Abdullayev Siyasi elmlər doktoru, professor sabiq deputat