Elnarə Akimova
Milli Məclisin deputatı,
YAP İdarə Heyətinin üzvü,
Filologiya elmləri doktoru

Zəfər Gününün altıncı ildönümü ərəfəsində Prezident İlham Əliyevin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri bir daha göstərir ki, Azərbaycan üçün 8 Noyabrın mahiyyəti azad edilmiş torpaqlarda hər gün yenidən təsdiqlənir. Bir vaxtlar düşmənin viran qoyduğu kəndlərdə evlərin işıqları yanır, məktəblərin qapıları açılır, yeni müəssisələr fəaliyyətə başlayır, illərlə doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanlar öz evlərinin açarlarını alırlar. Prezident İlham Əliyevin Zəfər bayramını yenə Qarabağda qarşılaması bu prosesin həm siyasi, həm də mənəvi rəmzidir. Çünki bu torpaqlarda görülən hər işin arxasında xalqımızın qırılmaz iradəsi, dövlətin qətiyyəti və tarixi ədalətin bərpası dayanır.
Noyabrın 6-da Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Cəbrayıl və Zəngilan rayonlarına səfəri çərçivəsində bir sıra mühüm açılışlar həyata keçirilib. Cəbrayıl rayonunun Soltanlı kəndinin, Zəngilan rayonunun Cahangirbəyli kəndinin birinci mərhələlərinin açılışı, Zəngilan Şəhər Təhsil Kompleksinin və istehsal müəssisəsinin istifadəyə verilməsi səfərin mühüm nəticələrindəndir. Ən təsirli məqamlardan biri isə uzun illər yurd həsrəti çəkmiş sakinlərə yeni evlərinin açarlarının təqdim olunmasıdır. İki kəndə ümumilikdə 700-ə yaxın ailənin qayıdışının nəzərdə tutulması Böyük Qayıdışın ardıcıl və genişmiqyaslı dövlət proqramı kimi həyata keçirildiyini göstərir.
Cahangirbəyli kəndində görülən işlərin miqyası bu quruculuğun mahiyyətini aydın ifadə edir. Kəndin birinci mərhələsi üzrə 62,57 hektar ərazidə 242 fərdi ev, məktəb, 80 yerlik körpələr evi-uşaq bağçası, inzibati bina, bazar kompleksi və çoxfunksiyalı bina inşa olunub. Evlər su, işıq, qaz, Günəş panelləri və yüksəksürətli internetlə təmin edilib. Burada söhbət yalnız yaşayış evlərinin tikilməsindən deyil, insanların normal həyatına qayıtması üçün zəruri sosial və məişət şəraitinin yaradılmasından gedir. Çünki kəndin dirçəlişi yalnız yolların salınması ilə tamamlanmır; burada təhsil, məşğulluq, tibbi xidmət və sosial həyat da bərpa edilməlidir.
Noyabrın 7-də Prezidentin Qarabağ səfəri davam edib. Ağdamda sənaye müəssisələrinin açılışı, Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının tikintisi ilə tanışlıq, Xankəndidə stadionun istifadəyə verilməsi, Qarabağ Universitetinin kitabxanası və İnnovasiya Mərkəzinin binalarının təməlinin qoyulması, Universitet klinikasının təcili tibbi yardım şöbəsinin açılışı, Şuşa Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin istifadəyə verilməsi bu səfərin əhatə dairəsini daha da genişləndirib. Bu ardıcıllıq təsadüfi deyil: Qarabağın gələcəyi yaşayış evləri ilə yanaşı, təhsil, səhiyyə, idman, sənaye, peşə hazırlığı və müasir texnologiyalar üzərində qurulur.
Xüsusilə Qarabağ Universiteti ilə bağlı yeni layihələr diqqətəlayiqdir. Kitabxana və İnnovasiya Mərkəzinin təməlinin qoyulması, Universitet klinikasının fəaliyyətə başlaması azad edilmiş ərazilərdə insan kapitalının inkişafına verilən önəmi göstərir. Bu torpaqlara qayıdan gənclər yalnız doğma yurda bağlanmamalı, həm də müasir təhsil almaq, yeni texnologiyalara yiyələnmək və öz potensiallarını burada reallaşdırmaq imkanına sahib olmalıdırlar. Qarabağ artıq təkcə tarixi yaddaşımızın və Zəfərimizin məkanı deyil, elmin, təhsilin və innovasiyanın da yeni ünvanına çevrilir.
Ağdamda sənaye müəssisələrinin açılması isə Böyük Qayıdışın iqtisadi əsaslarının yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsanların doğma torpaqlarında davamlı məskunlaşması üçün onlara yalnız ev deyil, iş və qazanc imkanları da lazımdır. Sənaye parkları, istehsal müəssisələri, xidmət sahələri, nəqliyyat və enerji infrastrukturu bu məqsədə xidmət edir. Ağdamda istehsalın genişlənməsi, Xankəndidə təhsil və idman infrastrukturunun inkişafı, Şuşada peşə təhsilinə yeni imkanların yaradılması Qarabağın müxtəlif şəhər və rayonlarının öz potensialına uyğun inkişaf etdirildiyini göstərir.
Bu səfərlərin mühüm cəhətlərindən biri Prezident İlham Əliyevin quruculuq prosesinə bilavasitə nəzarət etməsidir. Dövlət başçısının mütəmadi olaraq azad edilmiş ərazilərə gəlməsi, layihələrin gedişi ilə yerində tanış olması, açılış və təməlqoyma mərasimlərində iştirakı, müvafiq tapşırıqlar verməsi Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasının dövlət siyasətinin prioritet istiqaməti olduğunu nümayiş etdirir. Rəsmi məlumatlara əsasən, son beş ildə Prezident azad edilmiş ərazilərdə 500-dən çox tədbirdə iştirak edib, müxtəlif sahələr üzrə yüzlərlə layihənin təməlini qoyub. Bu göstəricilər dövlət başçısının həmin tarixi missiyaya verdiyi siyasi əhəmiyyəti və prosesin davamlı xarakterini ifadə edir.
Məsələnin miqyasını təsəvvür etmək üçün bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yalnız dağıdılmış binaları bərpa etmir. Ölkəmiz geniş əraziləri minalardan təmizləyir, yollar və körpülər salır, elektrik, su, qaz və rabitə xətləri çəkir, hava limanları, məktəblər, xəstəxanalar, yaşayış kompleksləri və istehsal müəssisələri inşa edir. Bütün bunlar mürəkkəb relyef, böyük dağıntılar və mina təhlükəsi şəraitində, əsasən Azərbaycanın öz imkanları hesabına həyata keçirilir. Bu, müstəqil dövlətin iqtisadi və təşkilati gücünün, uzunmüddətli planlaşdırma və icra qabiliyyətinin göstəricisidir. Qarabağın bərpası sadəcə tikinti prosesi deyil, genişmiqyaslı milli inkişaf proqramıdır.
Zəfərdən sonra Azərbaycanın qarşısında iki böyük tarixi vəzifə dayanırdı: torpaqları işğaldan azad etmək və həmin torpaqlarda həyatı yenidən qurmaq. Birinci vəzifə rəşadətli Ordumuzun qəhrəmanlığı, Ali Baş Komandanın qətiyyəti və xalqımızın birliyi ilə yerinə yetirildi. İkinci vəzifə isə daha uzunmüddətli, mürəkkəb və böyük səbir tələb edən prosesdir. Dağıntıların aradan qaldırılması, minaların təmizlənməsi, infrastrukturun qurulması, insanların təhlükəsiz şəkildə köçürülməsi və iqtisadi həyatın canlandırılması sistemli fəaliyyət tələb edir. Azərbaycan bu məsuliyyəti üzərinə götürüb və görülən işlərin nəticələri hər yeni açılışda, hər təməlqoymada, hər qayıdış mərasimində özünü göstərir.
Prezident İlham Əliyevin Zəfər bayramı ərəfəsində sakinlərlə görüşündə səsləndirdiyi fikirlər də bu prosesin mənəvi mahiyyətini ifadə edir. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan müharibədə qələbə qazanıb, sülh şəraitində yaşayan xalqımız isə qurub-yaradır. Onun sözləri ilə desək, şəhidlərin xatirəsinə ən böyük hörmət əlamətlərindən biri Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun belə gözəl dirçəldilməsidir. Bu fikir Böyük Qayıdışın mənəvi əsasını təşkil edir: şəhidlərin qanı ilə azad edilmiş torpaqlarda həyat, ümid və gələcək yaradılmalıdır.
Bu mənzərədə Mehriban Əliyevanın Prezidentlə birlikdə səfərlərdə iştirakı, sosial və mədəni layihələrə diqqət yetirməsi də xüsusi məna daşıyır. Qarabağın yenidən qurulması yalnız infrastrukturun bərpası deyil, həm də bu torpaqların mədəni yaddaşının, sosial mühitinin və mənəvi simasının dirçəldilməsidir. Məktəblərin, uşaq bağçalarının, mədəniyyət və ictimai məkanların yaradılması, tarixi irsin qorunması bu bütöv prosesin ayrılmaz hissəsidir.
Zəfər Gününü Qarabağda qarşılamaq Prezident İlham Əliyev üçün artıq mənəvi-siyasi ənənəyə çevrilib. Bunun mühüm mesajı var: Azərbaycan öz qələbəsini yalnız xatırlamır, onu hər il yeni nəticələrlə zənginləşdirir. Bir vaxtlar azadlığı uğrunda mübarizə apardığımız torpaqlarda indi məktəblər açılır, universitet binalarının təməli qoyulur, sənaye müəssisələri işə düşür, stadionlar istifadəyə verilir, ailələr yeni evlərinə köçür. Bu, Zəfərin gündəlik həyata çevrilməsidir.
Ən təsirli məqam isə ev açarlarının təqdim olunmasıdır. Həmin açarlar sadəcə mənzilə giriş vasitəsi deyil, otuz ildən artıq davam edən həsrətin bitməsinin, məcburi köçkünlük həyatının arxada qalmasının və insanın doğma torpağında yenidən kök salmasının rəmzidir. Bir ailənin öz evinin qapısını açması bəzən böyük siyasi bəyanatlardan daha təsirli mənzərə yaradır. O qapının arxasında illərlə gözlənilən bir ömür, uşaqların doğma yurdda böyümək arzusu, ata-baba ocağının yenidən tüstülənməsi dayanır.
Azərbaycanın Zəfəri məhz bu məqamda öz tam mənasını tapır. Qələbə torpaqların azad olunması ilə başlayıb, həmin torpaqlarda həyatın bərpası ilə davam edir. Qarabağda atılan hər yeni təməl, açılan hər müəssisə, tikilən hər məktəb və doğma yurda qayıdan hər ailə 8 Noyabrın tarixi məzmununu daha da zənginləşdirir. Prezidentin bayram ərəfəsində Qarabağda olması bir daha təsdiqləyir ki, Zəfər keçmişin qüruru olmaqla yanaşı, gələcəyin quruculuq proqramıdır.
Azərbaycan Qarabağı azad etməklə öz tarixi haqqını bərpa etdi, indi isə onu yenidən qurmaqla Zəfərin əbədiliyini təmin edir. Bu gün Qarabağda yüksələn hər bina, açılan hər məktəb, işə düşən hər müəssisə və öz evinə qayıdan hər ailə bir həqiqəti dünyaya nümayiş etdirir: bu torpaqlarda həyat yenidən başlayıb və bu başlanğıcın adı Zəfərdir.