Əsrin sonuna qədər adi isti günlərdə ekstremal yüksək temperaturun müddəti 4 saatdan çox arta bilər. Bundan başqa, ənənəvi göstəricilərə görə isti hesab edilməyən günlərdə belə güclü istilər müşahidə oluna bilər.

Bu barədə “Nature Climate Change” jurnalında dərc olunan araşdırmada məlumat verilib.

Alimlər 1981–2023-cü illər ərzində dünyanın müxtəlif bölgələrində temperaturun saatlıq göstəricilərini təhlil edib və onları əsrin sonuna qədər olan iqlim proqnozları ilə müqayisə ediblər. Saatlıq məlumatlardan istifadə temperaturun orta sutkalıq, maksimal və ya minimal göstəriciləri əsasında müəyyən edilməyən qısamüddətli ekstremal istiləri üzə çıxarmağa imkan verib.

Araşdırmaya görə, 1981–2023-cü illərdə quruda yerləşən ərazilərdə yay ayları ərzində orta hesabla təxminən 269 saat ekstremal isti qeydə alınıb. Planetin quru səthinin 80 faizindən çoxunda belə saatların sayı artıb və artım orta hesabla hər onillikdə 62 saat təşkil edib.

Maraqlıdır ki, ekstremal istilik epizodlarının təxminən 28 faizi ənənəvi sutkalıq göstəricilərə əsasən ekstremal isti hesab edilməyən günlərdə baş verib.

Alimlərin hesablamalarına əsasən, istixana qazlarının emissiyaları yüksək səviyyədə qalarsa, 2070–2099-cu illərdə hər isti günə indiki dövrlə müqayisədə orta hesabla 4 saatdan çox əlavə ekstremal istilik düşə bilər.

Eyni zamanda, isti hesab edilməyən günlərdə də təxminən 3 əlavə saat ekstremal yüksək temperatur müşahidə oluna bilər. Bu hallar yalnız sutkalıq temperatur göstəricilərindən istifadə edilərsə, nəzərdən qaça bilər.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, ekstremal istilərin əsas yükü hazırda olduğu kimi gələcəkdə də aşağı və orta gəlirli ölkələrin üzərinə düşəcək. Bu ölkələrin hazırkı və gələcək ekstremal istilərə məruz qalmanın **dörddə üçündən çoxunu** təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır.

Alimlərin fikrincə, temperaturun qiymətləndirilməsində saatlıq göstəricilərə keçid sağlamlıq risklərinin daha dəqiq proqnozlaşdırılmasına, erkən xəbərdarlıq sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə və iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma tədbirlərinin daha effektiv planlaşdırılmasına kömək edə bilər.