“AİD Group” xaricdə təhsil şirkətinin təsisçisi və aparıcı Nigar Fərhad çoxsaylı vətəndaş şikayətləri əsasında saxlanılıb. “Qafqazinfo”nun yaydığı məlumata görə, Nigar Fərhad başlanmış cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilib və barəsində həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi üçün məhkəməyə təqdimat verilməsi gözlənilir. Hazırda onunla bağlı yekun məhkəmə qərarı yoxdur.

Nigar Fərhadın saxlanılması təkcə konkret cinayət işi baxımından deyil, televiziya efirlərində ekspert və aparıcıların seçilməsi məsələsini də yenidən gündəmə gətirir.

Burada əsas sual budur: televiziya efirinə çıxarılan şəxsin peşəkar hazırlığı, təhsili, fəaliyyət sahəsi və ictimai etibarlılığı hansı meyarlarla müəyyənləşdirilir?

Son illərdə müxtəlif televiziya proqramlarında özünü ekspert kimi təqdim edən, lakin həmin sahə üzrə ciddi peşəkar təcrübəsi və ya müvafiq təhsili barədə cəmiyyət üçün aydın məlumat olmayan şəxslərə də geniş yer verildiyi müşahidə olunur. Psixologiyadan hüquqa, tibbdən ailə münasibətlərinə qədər müxtəlif mövzularda fikir bildirən insanların efirə dəvət edilməsi tamaşaçıda onların həqiqətən mütəxəssis olduğu barədə təsəvvür yarada bilər.

Problem də məhz buradan başlayır.

Televiziya ekranında görünmək müəyyən mənada ictimai etimad formalaşdırır. Tamaşaçı efirə çıxarılan şəxsin aparıcı tərəfindən “ekspert” kimi təqdim edilməsini həmin şəxsin peşəkarlığına verilən zəmanət kimi qəbul edə bilər. Əgər sonradan həmin şəxsin adı və fəaliyyəti ilə bağlı ciddi hüquqi iddialar ortaya çıxırsa, bu zaman efirə dəvət prosesinin özü ilə bağlı sualların yaranması təbiidir.

Nigar Fərhadın işi də bu baxımdan ciddi müzakirə mövzusudur. Əgər istintaq və məhkəmə araşdırmaları nəticəsində ona qarşı irəli sürülən ittihamlar sübuta yetirilərsə, onun əvvəlki televiziya fəaliyyətinin də hansı prinsiplərlə həyata keçirildiyi araşdırılmalıdır.

Burada söhbət hansısa aparıcını və ya televiziya kanalını əvvəlcədən təqsirli elan etməkdən getmir. Hüquqi məsuliyyət yalnız məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü ilə müəyyən edilə bilər. Lakin media məsuliyyəti və ictimai etimad məsələsi ayrıca müzakirə olunmalıdır.

Nigar Fərhadın həyat yoldaşı Samir Yəhyazadənin də daha əvvəl həbs edilməsi bu işi cəmiyyətin diqqətində daha da aktuallaşdırıb. Onun da cinayət işi üzrə təqsiri yalnız məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilə bilər. Buna görə hər hansı şəxsin digərini cinayətə məcbur etməsi barədə fakt kimi fikir söyləmək düzgün olmaz; belə iddialar yalnız istintaq və məhkəmə tərəfindən təsdiqlənərsə hüquqi əsas qazana bilər.

Əsas məsələ isə daha böyükdür: efirdə kim ekspert ola bilər?

Əgər müəyyən bir şəxs cəmiyyətə mütəxəssis kimi təqdim olunursa, onun bu statusa hansı əsasla layiq görüldüyü aydın olmalıdır. Televiziya kanalları və proqram yaradıcıları yalnız reytinq və kommersiya maraqlarını deyil, tamaşaçının hüququnu və ictimai məsuliyyəti də nəzərə almalıdırlar.

Çünki efirə çıxarılan hər bir “ekspert” sadəcə bir insan deyil, tamaşaçı qarşısında müəyyən etimad krediti alan şəxsdir. Bu etimad sonradan insanları aldatmaq, yanlış istiqamətləndirmək və ya öz kommersiya maraqları üçün istifadə edilərsə, nəticələri ağır ola bilər.

Bu səbəbdən Nigar Fərhad işi televiziya efirlərində ekspert seçiminə dair ciddi sualların araşdırılması üçün bir siqnal olmalıdır. Kimlər hansı meyarlarla ekspert kimi təqdim edilir? Onların təhsili və peşəkar fəaliyyəti yoxlanılırmı? Kommersiya əsasında efirə çıxış imkanları varsa, bunun şəffaf qaydaları varmı?

Cəmiyyətin cavab gözlədiyi əsas suallar bunlardır.

Əks halda sabah başqa bir şəxs də televiziya ekranında “ekspert” obrazı yaradaraq insanların etimadını qazana, daha sonra isə həmin etimaddan şəxsi maraqları üçün istifadə edə bilər.

Televiziya efiri ictimai etimad məkanıdır. Bu etimadın kommersiya maraqları naminə sui-istifadəyə çevrilməsinin qarşısını almaq isə həm media qurumlarının, həm də müvafiq nəzarət və tənzimləmə mexanizmlərinin məsuliyyətidir.