Meta və YouTube uşaqları sosial mediaya aludə etməkdə ittiham olunur – presedent yarada biləcək məhkəmə prosesi başlayıb
ABŞ-ın Los-Anceles şəhərində texnologiya nəhəngləri Meta və YouTube-a qarşı uşaqları sosial mediaya aludə etmək ittihamı ilə irimiqyaslı məhkəmə prosesi başlayıb. New York Post nəşrinin məlumatına görə, bu iş rəqəmsal hüquq sahəsində dönüş nöqtəsi ola bilər.

İddiaçılar bildirir ki, Instagram və YouTube sadəcə sosial platformalar yaratmayıb, əksinə, inkişafda olan uşaq beyinlərini istismar etmək məqsədilə asılılıq yaradan mexanizmlər dizayn ediblər. Məhkəmənin mərkəzində 19 yaşlı, adı gizli saxlanılan “K.G.M.” adlı gənc qadının iddiası dayanır. O, sosial şəbəkələrin onda depressiya, bədən dismorfiyası və intihar düşüncələrinin yaranmasına səbəb olduğunu bildirir.
İddiaçı tərəfin vəkili Mark Leyn münsiflər qarşısında iki saatlıq çıxışında sosial medianın məsuliyyətini sübut etməyin “ABC qədər sadə” olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, burada ABC – “Addicting the Brains of Children” (Uşaqların beynini asılı vəziyyətə salmaq) mənasını verir.

Vəkil texnologiya şirkətlərinin uşaqlarda asılılıq yaratmağı şüurlu şəkildə planlaşdırdığını iddia edib və daxili sənədlərə istinad edib. Google-a məxsus 2010-cu illərin əvvəlinə aid bir daxili qeyddə “Məqsəd baxış sayı deyil – istifadəçi asılılığıdır” ifadəsi yer alıb. Meta-nın 2018-ci il sənədində isə “Yeniyetmələri cəlb etmək üçün onları hələ yeniyetməlikdən əvvəl platformaya bağlamalıyıq” qeyd olunub.

İddia ərizəsində vurğulanır ki, platformalar yeniyetmələrin sosial təsdiq ehtiyacından istifadə edən alətlər yaradıb. Sonsuz bildirişlər, “like” mexanizmi və uzunmüddətli istifadəni təşviq edən alqoritmlər gənclərin saatlarla platformalarda qalmasına səbəb olub. Vəkil münsifləri xəbərdar edərək bildirib ki, şirkətlər məsuliyyəti uşaqların və valideynlərin üzərinə atmağa çalışa bilər.

Meta və YouTube ittihamları rədd edib. Meta daxili araşdırmalarının yalnız profilaktik xarakter daşıdığını, YouTube isə mümkün zərərlərin platforma dizaynı ilə deyil, istifadəçilərin qarşılıqlı fəaliyyəti ilə bağlı olduğunu bəyan edib.
Altı-səkkiz həftə davam edəcəyi gözlənilən məhkəmə prosesində şirkət rəhbərlərinin də ifadə verəcəyi bildirilir. Münsiflər isə sosial platformaların təkcə istifadəçi məzmununa deyil, eyni zamanda platformaların dizayn və strukturuna görə məsuliyyət daşıyıb-daşımadığına qərar verəcək.

İddiaçılardan biri Lori Şott bildirib ki, qızı sosial media asılılığı ilə mübarizə apararkən intihar edib:

“Bütün uşaqlarımız təhlükə altındadır. Bu şirkətlər qızların psixi sağlamlığına zərər verdiklərini bilirdilər, amma dayanmadılar”.