Son illərdə ABŞ və İran münasibətləri ciddi şəkildə gərginləşib və bu gərginlik, xüsusən Tramp administrasiyası dövründə, daha da kəskinləşmişdi. ABŞ-ın İranın nüvə proqramına qarşı sərt sanksiyaları və hərbi təzyiqləri, iki ölkə arasında qarşılıqlı şübhə və təhdid mühitini möhkəmləndirib.
Son müşahidələrə görə, regionda hərbi aktivliyin artması – xüsusilə ABŞ hərbi aviasiyasının artan uçuşları – gələcəkdə qarşılıqlı toqquşma ehtimalını gündəmə gətirir. Hərçənd bəzi analitiklər “ildırım sürətli müharibə” kimi ifadələr istifadə etsə də, real ssenarilər daha çox mərhələli və strateji düşünülmüş hərəkətlərə əsaslanır.
Tramp administrasiyasının İranla yanaşı, Rusiyanın regiondakı mövqeyini də nəzərə alaraq hərəkət etməsi geosiyasi əhəmiyyət daşıyır. Bu, yalnız İranla birbaşa müharibə üçün deyil, həm də ABŞ-ın qlobal güc nümayişi üçün bir mesaj kimi qiymətləndirilə bilər.
Analitik baxımdan, ABŞ–İran qarşıdurması üçün mümkün ssenarilər bunlardır:
Sanksiya və iqtisadi təzyiqin davamı: ABŞ İranın neft və maliyyə kanallarını sıxışdıraraq, diplomatik üstünlük əldə etməyə çalışa bilər.
Hərbi qarşıdurma riski: Hərbi qarşıdurma ehtimalı mövcuddur, lakin “ildırım sürətli” hərbi əməliyyatlar reallıqda logistik və diplomatik çətinliklər səbəbindən uzunmüddətli ola bilər.
Regional güc balansının dəyişməsi: İran, Rusiya və digər regional oyunçuların mövqeyi ABŞ-ın planlarını çətinləşdirə bilər.
Nəticə etibarilə, ABŞ–İran münasibətləri həm regional, həm də qlobal səviyyədə ciddi nəticələr doğura bilər. Analitik yanaşma göstərir ki, hərbi əməliyyat ehtimalı olsa da, əsas təsir mexanizmləri diplomatik, iqtisadi və strateji təzyiqlərdir.