İranda ölkə miqyasında davam edən etirazların 18-ci günü də hakimiyyətin xarici dünya ilə əlaqələri kəsməsi fonunda keçib. Bu barədə HRANA insan haqları təşkilatı məlumat yayıb.
Məlumata görə, HRANA-nın ümumiləşdirilmiş məlumatlarında indiyədək ölkə üzrə 187 şəhərdə 617 etiraz aksiyasının qeydə alındığı bildirilir. Etirazlar zamanı azı 18 470 nəfərin saxlanıldığı, 2 615 nəfərin isə həlak olduğu təsdiqlənib. İnternetin kəsilməsi və sahədən təsdiqlənmiş məlumatların azalması beynəlxalq ictimaiyyətdə repressiyaların real miqyası ilə bağlı narahatlığı daha da artırıb.
HRANA bildirir ki, 18-ci gün ərzində İranın qlobal internetdən ayrılması davam edib və bu səbəbdən ölkə daxilindən məlumatların toplanması və yoxlanılması ciddi şəkildə çətinləşib. Həmin gün yeni küçə aksiyaları ilə bağlı təsdiqlənmiş məlumat qeydə alınmayıb. Təşkilat bunu ya etirazların görünən şəkildə azalması, ya da sərt kommunikasiya məhdudiyyətləri ilə izah edir.
Bununla yanaşı, monitorinq qurumları insan itkiləri və təhlükəsizlik tədbirlərinə diqqət yönəltməkdə davam edib. Ümumiləşdirilmiş statistikaya əsasən, sahədən məlumat axınının azalmasına baxmayaraq, ölənlərin, xəsarət alanların və saxlanılanların sayında artım davam edir. HRANA qeyd edir ki, internet blokadası şəraitində zorakılığın və repressiyaların əsl miqyası gizli qala bilər.
Beynəlxalq səviyyədə isə reaksiyalar daha da sərtləşib. ABŞ Prezidenti İranda guya “qətl və edamların dayandırılması” barədə məlumatlandırıldığını desə də, bu açıqlama ölkədəki təhlükəsizlik durumu və artan itkilərlə bağlı xəbərlər fonunda şübhə ilə qarşılanıb. Eyni zamanda bir sıra Avropa ölkələri təhlükəsizlik səbəbi ilə Tehrandakı diplomatik nümayəndəliklərinin fəaliyyətini azaltdıqlarını və ya vətəndaşlarına İranı tərk etməyi tövsiyə etdiklərini açıqlayıb.
Avropa Parlamentinin Prezidenti də İran xalqına müraciət edərək ümidlərini itirməməyə çağırıb və Avropa institutlarının insan haqları və vətəndaş tələblərinə dəstəyini vurğulayıb. Beynəlxalq qurumlar və hökumətlər tərəfindən etirazların zorakılıqla yatırılması, kütləvi həbslər və internetin kəsilməsi ilə bağlı tənqidi mövqelər səsləndirilməkdə davam edir.
HRANA-nın 18-ci günün sonuna olan statistikasına əsasən, etirazlar ölkənin 31 vilayətinin hamısını əhatə edib. Saxlanılanların sayı 18 470 nəfər, ağır xəsarət alanların sayı isə 2 054 nəfər kimi göstərilir. Ölənlər arasında 2 435 etirazçı, 18 yaşadək 13 uşaq, 14 etirazda iştirak etməyən mülki şəxs var. Həmçinin 153 təhlükəsizlik əməkdaşı və hökumət tərəfdarının öldüyü bildirilir. Daha 882 ölüm faktı isə araşdırma mərhələsindədir.
Qeyd edək ki, İranda kütləvi etirazlar 28 dekabr 2025-ci ildən başlayıb. Etirazlar ən geniş coğrafi yayılma mərhələsindən sonra hökumətin kommunikasiya məhdudiyyətləri tətbiq etməsi ilə yeni fazaya keçib. HRANA-nın qiymətləndirməsinə görə, 18-ci gün əsasən küçə aksiyalarından çox, internet blokadası, artan itki statistikası və beynəlxalq təzyiqlərin güclənməsi ilə yadda qalıb.