Gömrükdə islahat əvəzinə nəzarət sərtləşdirilir. İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərlinin irəli sürdüyü fikirlər hökumətin son qərarlarının iqtisadi məntiqi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Uzun illərdir ki, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması, şəffaflığın artırılması və dövlət qurumlarının optimallaşdırılması istiqamətində çağırışlar səslənir. Bu kontekstdə Gömrük Komitəsinin ayrıca, geniş səlahiyyətli qurum kimi fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması və ya daha böyük iqtisadi strukturlara inteqrasiyası təklifləri dəfələrlə gündəmə gəlib.

Lakin son qərarlar bu gözləntilərin tam əksinə istiqamət götürür. Gömrük Komitəsinin səlahiyyətlərinin artırılması, xüsusilə sahibkarların ölkədən çıxışına “stop” qoymaq imkanının verilməsi, həm hüquqi, həm də iqtisadi baxımdan riskli presedent yaradır.

Bu addım təkcə biznes mühitinə deyil, ümumilikdə investisiya iqliminə mənfi siqnal ötürə bilər. Çünki sahibkar üçün ən vacib amillərdən biri hüquqi sabitlik və proqnozlaşdırıla bilən idarəetmədir.

Bundan əlavə, “dolayı gömrük təmsilçiliyi” adı altında broker institutunun formallaşdırılması və bu sahənin birbaşa Komitənin nəzarətinə verilməsi bazar mexanizmlərinin zəifləməsi ilə nəticələnə bilər.

Reyestrin kimlərin daxil ediləcəyi və çıxarılacağı baxımından qeyri-şəffaf idarə olunması riski isə rəqabət mühitinə ciddi zərbə vurur. Belə hallarda qərarların subyektivliyi artır, bu da korrupsiya ehtimallarını yüksəldən amillərdən biri kimi çıxış edir.

Hüquqi aspektdən yanaşdıqda isə məsələ daha həssasdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası vətəndaşların sərbəst hərəkət hüququnu təmin edir və dövlətə bu hüququ qorumaq öhdəliyi qoyur. Mövcud reallıqda artıq müəyyən məhdudiyyətlərin tətbiq olunduğu bir şəraitdə əlavə inzibati “stop” mexanizmlərinin yaradılması hüquqi balansın pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.

Nəticə etibarilə, gözləntilər dövlət idarəçiliyində sadələşdirmə və liberallaşma olduğu halda, atılan addımların əks istiqamətdə olması həm iqtisadi inkişaf strategiyası, həm də hüquqi dövlət prinsipləri baxımından müzakirə olunmalı məsələdir. Bu cür qərarlar qısamüddətli inzibati nəzarəti gücləndirsə də, uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi dinamikanı zəiflətmək riski daşıyır.