Gürcüstanın cənubundakı yüksək dağlıq ərazilərdə arxeoloqlar əvvəllər məlum olmayan və uzun müddət mövcud olmuş dağ mədəniyyətinin izlərini aşkar ediblər. Bu mədəniyyətin tunc dövründən orta əsrlərə qədər mövcud olduğu bildirilir.

Tədqiqatın nəticələri “Antiquity” jurnalında dərc olunub və Cənubi Qafqazın ən əlçatmaz bölgələrindən biri olan Cavaxetiya yaylasında aparılan uzunmüddətli qazıntılar və landşaft analizlərinə əsaslanır.

Araşdırmalar 2017-ci ildən etibarən yüksək dağlıq ərazilərin sistemli şəkildə öyrənilməsi ilə məşğul olan Samtskhe-Javakheti Project çərçivəsində həyata keçirilib.

Bu müddət ərzində tədqiqatçılar yaşayış məntəqələri, istehkamlar və iri dəfn kompleksləri daxil olmaqla 168-ə yaxın arxeoloji obyekt aşkar ediblər. Bu isə göstərir ki, region əvvəllər düşünüldüyü kimi periferik və ya epizodik məskunlaşma zonası olmayıb, əksinə minilliklər boyu davamlı insan fəaliyyəti ilə seçilib.

Tədqiqatın əsas xüsusiyyətlərindən biri sahə qazıntılarının müasir uzaqdan zondlama üsulları ilə birləşdirilməsi olub. Alimlər əvvəlcə aerofotoçəkiliş və peyk məlumatları vasitəsilə potensial əraziləri müəyyənləşdirib, daha sonra isə detallı qazıntılara başlayıblar. Bu yanaşma qədim icmaların məskunlaşma modelini və sərt iqlim şəraitinə necə uyğunlaşdıqlarını anlamağa imkan verib.

Ən mühüm tapıntılar arasında daş istehkamlarla əhatə olunmuş iri yaşayış məntəqələri və geniş dəfn kompleksləri yer alır. Həmçinin günəş motivli bürünc disklər və dekorativ gil lövhələr kimi simvolik əşyalar da aşkar edilib. Bu artefaktlar inkişaf etmiş inanclar sisteminin və ritual ənənələrin mövcudluğunu göstərir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əldə olunan materiallar bu dağ icmalarının təcrid olunmadığını göstərir. Əksinə, onlar Qafqazın müxtəlif bölgələrini əhatə edən geniş mübadilə və mədəni əlaqə şəbəkələrində iştirak ediblər.

Əlavə məlumatlara görə, bir çox yaşayış məntəqələri dəfələrlə istifadə olunub: insanlar əsrlər boyu eyni ərazilərə qayıdaraq istehkamları yenidən qurub və infrastrukturu təkmilləşdiriblər. Bu isə onların landşafta uzunmüddətli bağlılığını və davamlı təsərrüfat modelini nümayiş etdirir.