Məktəbin əsas missiyası yalnız universitetə hazırlıq deyil — şəxsiyyət və vətəndaş yetişdirməkdir Məktəbin əsas məqsədi yalnız şagirdləri imtahanlara hazırlamaq və onların ali məktəblərə qəbulunu təmin etməkdən ibarət deyil. Ümumi təhsilin fundamental missiyası düşünən, dünyagörüşlü, müstəqil qərar qəbul edə bilən, mənəvi və sosial dəyərlərə malik şəxsiyyət formalaşdırmaq, gəncləri həyata və cəmiyyətə hərtərəfli hazırlamaqdır. Ümumi təhsil səviyyəsinin sonunadək, yəni 18 yaşa qədər şagirdin sistemli və ardıcıl şəkildə savadlandırılması yalnız akademik biliklərin mənimsədilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Bu proses eyni zamanda gənclərin tənqidi və yaradıcı təfəkkürünün, mənəvi-əxlaqi dəyərlərinin, sosial və kommunikativ bacarıqlarının, rəqəmsal savadlılığının, müstəqil düşünmə və qərarvermə qabiliyyətinin inkişafını əhatə edir. Məktəb şagirdin yalnız dərs keçdiyi məkan deyil, onun şəxsiyyət kimi formalaşdığı, öz potensialını kəşf etdiyi və cəmiyyətə faydalı vətəndaş kimi yetişdiyi mühüm sosial mühitdir. Universitet məqsəd deyil, təhsilin növbəti mərhələsidir Ali məktəbə qəbul, şübhəsiz ki, şagirdin qarşısında duran mühüm hədəflərdən biridir. Lakin universitet həyatın və təhsilin yalnız bir mərhələsidir. Məktəbin bütün fəaliyyətinin yalnız qəbul imtahanlarına və yüksək bal toplamağa istiqamətləndirilməsi təhsilin digər mühüm funksiyalarının arxa plana keçməsinə səbəb ola bilər. Məktəb şagirdə yalnız test suallarını düzgün cavablandırmağı deyil, düşünməyi, araşdırmağı, öyrənməyi, fikrini əsaslandırmağı və qarşılaşdığı problemlərə müstəqil yanaşmağı öyrətməlidir. Çünki 18 yaşına çatmış hər bir gəncin həyat yolu eyni deyil. Bəzi məzunlar ali təhsilə, digərləri peşə təhsilinə, incəsənətə, idmana və ya əmək bazarına istiqamətlənə bilər. Bu baxımdan məktəbin vəzifəsi bütün şagirdlərə onların gələcək seçimlərindən asılı olmayaraq möhkəm və hərtərəfli təməl yaratmaqdır. Həyati bacarıqlar da təhsilin ayrılmaz hissəsidir Müasir dövrdə gəncin uğuru yalnız imtahan nəticələri ilə ölçülmür. Komandada işləmək, düzgün ünsiyyət qurmaq, məsuliyyət daşımaq, stressli vəziyyətlərdə qərar qəbul etmək, liderlik keyfiyyətləri nümayiş etdirmək, rəqəmsal imkanlardan düzgün istifadə etmək və sosial münasibətlər qurmaq da həyati əhəmiyyət daşıyan bacarıqlardır. Bu bacarıqların formalaşması isə yalnız test və imtahan hazırlığı ilə mümkün deyil. Bunun üçün şagirdin məktəbdə sağlam, yaradıcı və inkişafyönümlü təhsil mühitində yetişməsi vacibdir. Repetitor hazırlığı ilə məktəb təhsilinin missiyası fərqlidir Universitetə qəbul üçün əlavə hazırlıq və repetitor fəaliyyəti müəyyən mərhələdə şagird üçün faydalı ola bilər. Lakin bu hazırlığın ümumi təhsilin bütün məqsədlərini əvəz etməsi düzgün yanaşma deyil. Məktəb ümumi təhsil verir, şəxsiyyət formalaşdırır və şagirdi həyata hazırlayır. Universitetə qəbul hazırlığı isə bu prosesin yalnız müəyyən istiqamətlərindən biridir. Bu baxımdan #TamOrtaTəhsil modelində universitetə hazırlığın məktəb daxilində təşkil olunması da diqqətçəkən yanaşmadır. Belə bir model şagirdin əlavə hazırlıq ehtiyacını azaltmaqla yanaşı, məktəbin verdiyi ümumi təhsil ilə ali məktəbə qəbul prosesinin müəyyən dərəcədə əlaqələndirilməsinə imkan yarada bilər. Əsas məsələ isə məktəbin missiyasının yalnız “imtahan verən şagird” yetişdirməklə məhdudlaşmamasıdır. Məktəbin başlıca vəzifəsi düşünən, savadlı, məsuliyyətli, mənəvi dəyərlərə sahib və cəmiyyət qarşısında öz rolunu dərk edən vətəndaş yetişdirməkdir. Universitetə qəbul bu yolun son nöqtəsi deyil. Əksinə, məktəbdə formalaşan bilik, dünyagörüşü, xarakter və bacarıqlar gəncin gələcək həyat yolunun əsasını təşkil edir.


Şəfa Qurbanova

Təhsil üzrə ekspert, 244 nömrəli tam orta məktəbin direktoru