Misir Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın yeni müdafiə paktına niyə qoşulmadı?

Misir Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanan yeni təhlükəsizlik sazişinə qoşulmaqdan imtina edib.
Türkiyənin Misiri yeni müdafiə mexanizminə cəlb etmək üçün göstərdiyi səylərə baxmayaraq, Qahirə sazişə imza atmayıb. Məlumata görə, Misirin bu qərarının əsas səbəbi İsrail və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə münasibətlərdə balansı qorumaq istəyidir.
Pakt gizli şəkildə imzalanıb
Ötən cümə günü Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan elan olunmamış səfərlə Məkkəyə gedib. Səfər çərçivəsində Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında təhlükəsizlik sazişi imzalanıb.

Sazişin imzalanması ilə bağlı hazırlıqların son ana qədər gizli saxlanıldığı bildirilir. Middle East Eye nəşrinin mənbələrinə görə, Türkiyəli yüksək vəzifəli şəxslər görüşün əvvəlcədən açıqlanmasının xarici qüvvələrin mümkün təzyiqi səbəbindən razılaşmanı poza biləcəyindən ehtiyat ediblər.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan isə bildirib ki, Ankara bu paktın hazırlanması üzərində iki il çalışıb.
Saziş nəyi nəzərdə tutur?

Yeni təhlükəsizlik sazişində NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər kollektiv müdafiə prinsipi yer alır. Bu prinsipə əsasən, üzvlərdən birinə qarşı hücum digər iştirakçılara qarşı hücum kimi qiymətləndirilir.

Yeni əməkdaşlıq mexanizminin formalaşması Türkiyə, Pakistan, Misir və Səudiyyə Ərəbistanından ibarət “regional dördlük” formatında aparılan müntəzəm məsləhətləşmələrdən sonra gündəmə gəlib.

Bu proses daha əvvəl İsrailin narazılığına səbəb olub. İsrail Türkiyəni regionda özünə qarşı yönəlmiş yeni siyasi və təhlükəsizlik oxu yaratmağa çalışmaqda ittiham edib.
Misir niyə sazişdən kənarda qaldı?

Əvvəlcə Türkiyə Misirin də yeni sazişə qoşulacağına ümid edirdi. Misirin güclü hərbi potensialı və Ankara, Doha və Ər-Riyadla bir sıra regional məsələlər üzrə yaxınlaşması Qahirənin mümkün iştirakını əhəmiyyətli edirdi.

Lakin Misir son anda sazişə imza atmaqdan imtina edib. Ekspertlər Qahirənin qərarının iki əsas səbəbini qeyd edirlər.
Birinci səbəb İsraillə münasibətlərdir. Misir İsrailin qonşusudur və iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər mövcuddur. Qahirə yeni hərbi ittifaqa qoşulacağı təqdirdə İsrailin ciddi təzyiqi ilə üzləşməkdən ehtiyat edə bilər.

İkinci səbəb isə Səudiyyə Ərəbistanı ilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında artan rəqabətdir. Misir bu qarşıdurmada tərəf seçmək istəmir. Qahirənin BƏƏ-dən maliyyə dəstəyindən asılılığı və Əbu-Dabi ilə müdafiə sahəsində əməkdaşlığı Misirin mövqeyini daha da həssas edir.

Eyni zamanda Misir Hindistanla da əlaqələrini inkişaf etdirir. Buna görə Qahirə yeni bloklardan birinə tam şəkildə qoşulmaq əvəzinə, “bloklardan kənarda qalmaq” siyasəti ilə müxtəlif regional güclər arasında manevr imkanlarını qorumağa çalışır.
Ankara nikbindir

Misirin qərarına baxmayaraq, Türkiyə rəsmiləri gələcəkdə Qahirənin də sazişə qoşulacağına ümid edir.
Hakan Fidan Misirin iştirak etməməsini müvəqqəti və texniki məsələlərlə əlaqələndirib. Onun sözlərinə görə, yeni təhlükəsizlik mexanizmi gücləndikcə Misirin də gələcəkdə bu ittifaqa qoşulması mümkündür.