Moda həftəsi zamanı tez-tez belə bir sual yaranır: bu dəb nümayişləri əslində kim üçündür? Fotoqrafların diqqətini köhnəlmiş üslubda, olduqca arıq modelə yönəltdiyi anlar və ya Meta şirkətinin qurucusu Mark Zuckerberg ilə həyat yoldaşı Priscilla Chan-ın Prada dəfiləsində 11 500 avroluq kürk geyimdə ön sırada əyləşməsi bu sualı daha da aktuallaşdırır.

CNN-in yazdığına görə, moda heç vaxt indiki qədər hər yerdə olmayıb, amma eyni zamanda heç vaxt bu qədər əlçatmaz da olmayıb. Canlı yayımlanan dəfilələr, məşhurların geyim yarışına çevrilən kampaniyalar və sosial şəbəkələrdəki müzakirələr modanı bir növ tamaşa idmanına çevirib.

Brendlər artıq strategiyalarını TikTok və Instagram kimi platformalara uyğunlaşdırır. Moda sənayesində Eva Chen-in təsir gücü hətta Anna Wintour ilə müqayisə olunur. Məsələn, Gucci-nin son nümayişi sosial mediada günlərlə müzakirə edilib – bəziləri kolleksiyanı dahiyanə, digərləri isə həddindən artıq şişirdilmiş adlandırıb.





Eyni zamanda qiymətlər kəskin artıb. 2019-cu ildə 5 800 dollara satılan Chanel çantası 2024-cü ildə 10 800 dollara yüksəlib. 2025-ci ilin yaz kolleksiyası ilə diqqət çəkən Versace isə on minlərlə dollar dəyərində libaslar təqdim edib. Sosial mediada geniş müzakirə olunan bu məhsulların əksəriyyəti real alıcı üçün əlçatmazdır.

Bu paradoks Prada nümayişində də açıq görünürdü. Kolleksiya müasir qadın həyatının sürətini əks etdirən qat-qat kombinlər üzərində qurulsa da, ön sırada əyləşən milyarderlər diqqəti öz üzərinə çəkdi. 15 modelin dörd dəfə podiuma çıxaraq ümumilikdə 60 obraz təqdim etdiyi nümayiş zənginlik və müasir feminenlik barədə vizual hekayə idi.

“Forbes”un məlumatına görə, Mark Zuckerberg-in sərvəti Chanel çantalarının qiymətinin demək olar ki, ikiqat artdığı dövrdə 72 milyard dollardan 177 milyard dollara yüksəlib. Ekspertlər hesab edirlər ki, ultra-varlı təbəqə artıq sərvətini xərcləmək üçün yeni sahələr axtarır və moda ABŞ texnologiya elitasının yeni “oyun meydançasına” çevrilib. Bu kontekstdə Jeff Bezos və həyat yoldaşı Lauren Sánchez Bezos-un da dəb tədbirlərində aktiv görünməsi diqqət çəkir.

Prada-nın kreativ direktoru Miuccia Prada isə açıq şəkildə bildirir: “Biz varlılar üçün dizayn edirik. Söhbət bahalı geyimlərdən və zəngin insanların geyindirilməsindən gedir.”
Bununla belə, bəzi dizaynerlər sosial medianın demokratik imkanlarından istifadə etməyə çalışır. Glenn Martens (Diesel) onlayn auditoriyanın moda üzrə peşəkar olmamasını anlayır, lakin rəqəmsal platformaları brend hekayəsini gücləndirmək üçün fürsət kimi görür.

Digər yaradıcılar – Maria Grazia Chiuri (Fendi), Simone Bellotti (Jil Sander) və Meryll Rogge (Marni) – isə sosial şou effekti deyil, real müştəri ehtiyaclarını prioritet sayır. Rogge 90-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərindən ilham alaraq praktik və uzunömürlü geyimlər təqdim edib. Bellotti isə mebel parçalarından istifadə edərək daha geyilə bilən və davamlı kolleksiya yaradıb.

Beləliklə, moda həm daha görünən, həm də daha əlçatmaz hala gəlib. Sual isə açıq qalır: dəb sənayesi geniş auditoriya üçünmü işləyir, yoxsa yalnız milyarderlər üçün?