YENİLƏNİB

Bank şikayətçiyə sosial media üzərindən cavab yazıb:
"Salam, hər vaxtınız xeyir, Ürfan Məmmədli.
Metro və avtobuslarda gediş haqqının ödənilməsi, həmçinin NFC/QR texnologiyaları vasitəsilə həyata keçirilən ödənişlərin texniki tərəfləri Bakı Metropoliteni və BakıKart sisteminin idarəçiliyindədir. Bank olaraq bizə ötürülən əməliyyat məlumatları əsasında yalnız müəyyən edilmiş məbləğin sizin hesabınızdan silinməsi prosesini icra edirik. Bu səbəbdən, yaranmış vəziyyətlə bağlı ətraflı məlumat almaq və məsələni dəqiqləşdirmək üçün BakıKart müştəri xidmətləri ilə əlaqə saxlamanızı xahiş edirik".

***
Azərbaycanda rəqəmsal bankçılığın əsas oyunçularından biri olan Kapital Bank-ın “Birbank” platforması ilə bağlı ortaya çıxan son iddialar ciddi narahatlıq doğurur. Məsələ ilk baxışda kiçik görünə bilər — cəmi 50 qəpik. Amma problem məbləğdə deyil, prinsipdədir.

İddialara görə, istifadəçi jurnalist Ürfan Məmmədli bir neçə gündür evdə olduğu və kartından istifadə etmədiyi halda, Birbank Cashback kartından “nəqliyyat ödənişi” adı ilə 50 qəpik çıxmağa cəhd edilib. Kart balansı boş saxlanıldığı üçün əməliyyat baş tutmayıb. Lakin bir qədər sonra eyni məbləğ bu dəfə Birbank kredit kartından silinib. Əməliyyat kateqoriyası yenə də “nəqliyyat” kimi göstərilib.

Bu vəziyyət bir neçə fundamental sual yaradır. İstifadəçi nəqliyyatdan istifadə etmədiyi halda bu ödəniş hansı əsasla formalaşıb? Əgər bu, avtomatik abunə və ya gecikmiş tranzaksiyadırsa, niyə istifadəçiyə əvvəlcədən məlumat verilməyib? Əgər texniki xətadırsa, niyə eyni məbləğlə təkrarlanan cəhdlər müşahidə olunur? Əgər təhlükəsizlik boşluğudursa, bu halda neçə istifadəçi oxşar risk altındadır?

Rəqəmsal bankçılıq etimad üzərində qurulub. Müştəri kart məlumatlarını, şəxsi informasiyasını və maliyyə idarəetməsini bankın sisteminə etibar edir. İstifadəçinin xəbəri və təsdiqi olmadan, xüsusilə də kredit kartından vəsaitin silinməsi isə artıq sadə texniki məsələ deyil. Kredit kartı bank və müştəri arasında hüquqi öhdəlik yaradan alətdir. Orada baş verən hər bir əməliyyatın tam şəffaf və izah edilə bilən olması vacibdir.

Bəzi hallarda kiberdələduzluq sxemlərində məhz kiçik məbləğlərdən istifadə olunur. Məqsəd kartın aktivliyini yoxlamaq, sistemin reaksiyasını ölçmək və daha sonra daha böyük məbləğlərə keçməkdir. Əgər burada üçüncü tərəf müdaxiləsi ehtimalı varsa, bu, artıq təkcə bir istifadəçinin problemi deyil — sistem təhlükəsizliyi məsələsidir.

Digər tərəfdən, əgər məsələ bankdaxili texniki nasazlıq və ya ödəniş kateqoriyalarının yanlış identifikasiyası ilə bağlıdırsa, bu halda da məsuliyyət bankın üzərinə düşür. Minlərlə istifadəçinin güvəndiyi platformada ən kiçik qeyri-müəyyənlik belə operativ və açıq şəkildə izah olunmalıdır. Susqunluq və ya ümumi cavablar isə şübhələri daha da artırır.

“Cəmi 50 qəpikdir” yanaşması burada keçərli deyil. Əgər eyni sxem yüz minlərlə kartda tətbiq olunarsa, nəticə artıq ciddi maliyyə dövriyyəsi deməkdir. Əsas məsələ isə vətəndaşın məlumatlı razılığı olmadan hesabında baş verən hərəkətdir. Bu, həm etik, həm də hüquqi müstəvidə suallar doğurur.

Məsələ ilə bağlı jurnalist Ürfan Məmmədli tərəfindən ictimailəşdirilən məlumatlar göstərir ki, problem fərdi hadisə kimi təqdim edilə bilməz. İndi əsas gözlənti bankın rəsmi və detallı açıqlamasıdır: bu əməliyyatlar hansı sistem üzərindən icra olunub, hansı quruma yönləndirilib və istifadəçi razılığı mexanizmi necə işləyib?

Rəqəmsal bankçılıq rahatlıq və sürət vəd edir. Amma rahatlıq təhlükəsizlik və şəffaflıq hesabına olmamalıdır. 50 qəpik bəlkə də kiçik məbləğdir, lakin itirilən etimadın dəyəri heç vaxt kiçik olmur.