Sankt-Peterburq Dövlət Aqrar Universitetinin magistrantı Lyubov Stepanenko tullantı sularının çöküntüsündən ayrılan zərərsizləşdirilmiş fuqatdan kompleks gübrə istehsalında istifadə etməyi təklif edib. Yeni yanaşma tullantıların tərkibindəki azot, fosfor, sink, mis, kalium və digər qida elementlərinin kənd təsərrüfatına qaytarılmasına, eyni zamanda utilizasiya edilməli materialın həcminin azaldılmasına imkan verə bilər.

“Научная Россия” nəşrinin məlumatına görə, fuqat tullantı sularının təmizlənməsi zamanı yaranan çöküntünün ayrılması nəticəsində əldə edilən maye fraksiyadır. Hazırda bu material təmizləyici qurğularda toplanır və əlavə emal tələb edir. Bununla belə, onun tərkibində bitkiçilik üçün faydalı olan qida elementləri qalır.

Sankt-Peterburq Dövlət Aqrar Universitetində təklif olunan texnologiyaya əsasən, fuqat müvafiq zərərsizləşdirmə mərhələsindən sonra tullantı kimi deyil, gübrə istehsalı üçün xammal kimi istifadə ediləcək. Hazırda layihə çərçivəsində bitkilərin bir neçə əsas qida elementini özündə birləşdirən və həm açıq sahədə, həm də istixanalarda tətbiq oluna bilən gübrənin tərkibi hazırlanır.

Layihənin müəllifi Lyubov Stepanenko bildirib ki, tullantı sularının təmizlənməsindən sonra yaranan çöküntülərdə bitkilərin inkişafı üçün zəruri olan azot, fosfor və kalium kimi elementlər qalır. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd bu maddələri lazımi emaldan keçirərək yenidən kənd təsərrüfatı dövriyyəsinə qaytarmaqdır. Bu, həm tullantıların emalı üçün əlavə imkan yaradacaq, həm də faydalı maddələrdən təkrar istifadəni təmin edəcək.

Tullantı sularının və onların emalından yaranan çöküntülərin təkrar istifadəsinə maraq son illərdə resurslardan səmərəli yararlanmaq və qida maddələrini təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarmaq zərurəti ilə əlaqədar artıb. Belə çöküntülər mineral gübrələrin istehsalı üçün də əhəmiyyətli olan azot və fosforla zəngin ola bilər.

Bununla belə, təmizlənməmiş çöküntülərin birbaşa kənd təsərrüfatında istifadəsi təhlükəlidir. Belə materialların tərkibində ağır metallar, xəstəliktörədici mikroorqanizmlər və digər çirkləndiricilər ola bilər. Buna görə xammalın zərərsizləşdirilməsi, kimyəvi tərkibinin yoxlanılması və təhlükəsiz emal texnologiyasının seçilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Məlumata görə, layihədə fuqatın sonrakı emal üçün xammala çevrilməsindən əvvəl innovativ avadanlıq vasitəsilə üçmərhələli əlavə emaldan keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Hazırlanması planlaşdırılan kompleks gübrənin həm açıq sahələrdə, həm də qapalı şəraitdə, o cümlədən istixanalarda tətbiqi nəzərdə tutulur. Texnologiyanın potensial istifadəçiləri sırasında öz təmizləyici qurğularına malik müəssisələr, kommunal təsərrüfat təşkilatları və tullantıların emalı ilə məşğul olan qurumlar yer alır. Gübrə isə kənd təsərrüfatı müəssisələri üçün bir neçə qida elementinin mənbəyi ola bilər.

Layihənin reallaşdırılması tullantıların həcminin azaldılması, faydalı maddələrin təkrar istifadəsi və kənd təsərrüfatında resurslara qənaət baxımından perspektivli yanaşma hesab olunur. Bununla yanaşı, texnologiyanın geniş tətbiqi üçün əldə edilən gübrənin təhlükəsizliyinin, tərkibinin və bitkilərin inkişafına təsirinin müvafiq sınaqlarla təsdiqlənməsi vacibdir.