Polşanın Pena kəndində 2022-ci ildə aşkar edilən qeyri-adi məzarlığın sirri arxeoloqlar tərəfindən araşdırılıb. Təxminən 400 il əvvəl dəfn edilən gənc qadının boynuna dəmir oraq qoyulub, iti tərəfi boğazına istiqamətləndirilib. Sol ayağının baş barmağına isə üçbucaq formalı dəmir qıfıl bağlanıb.

Alimlərin fikrincə, bu tədbirlər ölünün dirilər üçün təhlükə yarada biləcəyi inancına əsaslanan xüsusi dəfn ritualının bir hissəsi olub. Tədqiqatın nəticələri Journal of Archaeological Science: Reports jurnalında dərc edilib.

Qalıqların analizi qadının cəmi 17–19 yaşında olduğunu göstərib. Radiokarbon analizinə əsasən, onun böyük ehtimalla 1620–1674-cü illər arasında dəfn edildiyi müəyyənləşdirilib.

Araşdırma zamanı qadının imkanlı ailədən olduğu da üzə çıxıb. Kəlləsinin yaxınlığında təmiz gümüşdən və qızılla örtülmüş naqildən hazırlanmış çox kiçik metal saplar tapılıb. Tədqiqatçılar onların bahalı ipək baş örtüyünün bir hissəsi ola biləcəyini düşünürlər.

Bununla belə, gənc qadının qidalanma problemi yaşadığı ehtimal edilir. Sümüklərin analizi onun heyvani zülaldan çox az istifadə etdiyini göstərib. Bundan başqa, damaq və boyun sümüklərində qeyri-adi yaşıl izlər aşkarlanıb. Alimlər hesab edirlər ki, ölümündən az əvvəl və ya ölümündən dərhal sonra onun ağzına və ya burnuna tərkibində mis olan hansısa maddə və ya dərman yerləşdirilmiş ola bilər.

Məzarlığın vəziyyəti də xüsusi maraq doğurur. Sümüklərin yerləşməsi və torpağın tərkibi göstərir ki, məzar bədənin tam çürüməsindən əvvəl açılıb. Məhz həmin vaxt boynuna dəmir oraq qoyulmuş ola bilər. Orağın dəstəyi ağcaqayın ağacından hazırlanıb. Keçmişdə bu ağaca qoruyucu və sehrli xüsusiyyətlər aid edilirdi.

Arxeoloqlar Mərkəzi və Cənub-Şərqi Avropada bu tip məzarları “vampir” və ya antidemonik dəfnlər adlandırırlar. İnanca görə, ölülərin məzardan qalxmasının qarşısını almaq üçün onların üzərinə ağır əşyalar qoyulur, oraq, paya və digər məhdudlaşdırıcı vasitələrdən istifadə edilirdi.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Pena yaxınlığındakı qəbiristanlıq icmanın təhlükəli və ya yad hesab etdiyi insanların dəfn edildiyi xüsusi məkan ola bilər. Qəbiristanlıq kənddən uzaqda, yolayrıcının yaxınlığında yerləşib və onun haqqında tarixi məlumatlar qorunub saxlanılmayıb. Ərazidə katolik xaçlarının olmaması isə burada protestant icmasının yaşadığına işarə edə bilər.

Alimlərin fikrincə, bu tapıntı XVII əsrdə Polşa sakinlərinin qorxu və xurafatlarını daha yaxşı anlamağa imkan verir. Həmin dövrdə xəstəliklər, aclıq və digər bədbəxtliklər bəzən ölülərin fəaliyyəti ilə əlaqələndirilirdi.