“Qırğızıstan səfəri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətində yeni mərhələnin göstəricisidir”

Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfərini yalnız Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri kontekstində qiymətləndirmək, məncə, səfərin siyasi mahiyyətini tam ifadə etmir.

Bu səfərin arxasında daha böyük bir geosiyasi mənzərə var.
Azərbaycan son illərdə xarici siyasətinin coğrafiyasını genişləndirərək Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında mühüm siyasi, iqtisadi və nəqliyyat bağlantısına çevrilmək istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirir. Qırğızıstan səfəri də məhz bu strategiyanın növbəti və mühüm halqası kimi diqqəti cəlb edir.

Ən mühüm siyasi nəticə isə Azərbaycanla Qırğızıstan arasında Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanmasıdır.
Bu, sadəcə diplomatik sənəd deyil. Bu sənəd iki dövlət arasında qarşılıqlı etimadın siyasi-hüquqi müstəvidə möhkəmləndirilməsi deməkdir.

Bəs bunun Azərbaycanın xarici siyasəti baxımından əhəmiyyəti nədir? -
Azərbaycan artıq Mərkəzi Asiyaya yalnız tarixi, mədəni və qardaşlıq bağları üzərindən yanaşmır. Bakı bu regionla strateji maraqlar üzərində qurulan uzunmüddətli tərəfdaşlıq modeli formalaşdırır.

Burada üç əsas istiqamət xüsusilə seçilir: siyasət, iqtisadiyyat və nəqliyyat.

Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya ona Cənubi Qafqazı Xəzər vasitəsilə Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən mühüm mövqe qazandırır. Orta Dəhlizin inkişafı isə bu coğrafi üstünlüyü real iqtisadi və geosiyasi üstünlüyə çevirmək imkanını artırır.
Bu baxımdan Qırğızıstanla münasibətlərin dərinləşdirilməsi yalnız Bişkeklə Bakı arasındakı əlaqələrin genişlənməsi deyil. Bu, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə daha sıx regional əməkdaşlıq qurmaq siyasətinin bir hissəsidir.

Digər mühüm məqam Türk dünyasıdır.

Azərbaycan və Qırğızıstanın münasibətlərindəki bu yeni mərhələ Türk Dövlətləri Təşkilatının siyasi və iqtisadi potensialının gücləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Çünki Türk dünyasının gələcəyi yalnız ortaq tarix və mədəniyyətlə müəyyən olunmur. Türk dövlətləri arasında qarşılıqlı investisiyalar, nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal bağlantılar, enerji əməkdaşlığı və siyasi koordinasiya nə qədər güclənərsə, bu coğrafiyanın beynəlxalq münasibətlər sistemində çəkisi də bir o qədər artacaq.

Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstan səfəri məhz bu baxımdan diqqət çəkir.

Səfər zamanı Azərbaycan–Qırğızıstan Dövlətlərarası Şurasının iclasının keçirilməsi, iqtisadi, investisiya, rəqəmsal təhlükəsizlik, humanitar və digər sahələr üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin artıq yalnız siyasi bəyanatlar səviyyəsində qalmadığını göstərir.

Burada daha bir simvolik məqam da var.

Şuşa ilə Çolpon-Atanın qardaşlaşması iki ölkənin münasibətlərinin yalnız dövlətlərarası deyil, həm də şəhərlər, xalqlar və cəmiyyətlər səviyyəsində dərinləşməsinin göstəricisidir.

Diqqətə çatdırım ki, bu səfərin ən mühüm siyasi mesajı ondan ibarətdir ki, Azərbaycan öz xarici siyasətində yeni bağlantılar yaradır.
Bakı bir tərəfdən Avropa ilə strateji əməkdaşlığı gücləndirir, digər tərəfdən Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrini genişləndirir, eyni zamanda Türk dünyasının inteqrasiya proseslərində fəal rol oynayır.

Beləliklə, Azərbaycan özünü yalnız regional proseslərin iştirakçısı kimi deyil, müxtəlif regionları bir-birinə bağlayan siyasi, iqtisadi və nəqliyyat platforması kimi mövqeləndirir.

Bu gün dünyada geosiyasi rəqabətin əsas xəritələrindən biri məhz nəqliyyat və kommunikasiya dəhlizləri üzərində formalaşır. Kim bu bağlantılarda mühüm rol oynayırsa, onun siyasi əhəmiyyəti də artır.
Azərbaycanın üstünlüyü isə ondadır ki, ölkəmiz həm Xəzər hövzəsində, həm Cənubi Qafqazda, həm də Türk dünyasının siyasi məkanında fəal diplomatik mövqeyə malikdir.

Ona görə də Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstan səfərinə yalnız “iki ölkə arasında münasibətlər inkişaf edir” ifadəsi ilə yanaşmaq kifayət deyil.

Bu səfər daha böyük bir siyasi prosesin tərkib hissəsidir.

Azərbaycan Mərkəzi Asiyaya doğru sadəcə diplomatik körpülər qurmur. Azərbaycan Şərqlə Qərb, Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya və Türk dünyası arasında yeni əməkdaşlıq xəritəsinin formalaşmasında öz rolunu daha da möhkəmləndirir.

Hesab edirəm ki, bu baxımdan Qırğızıstan səfəri Azərbaycanın xarici siyasətində növbəti dayanacaq deyil, daha geniş geosiyasi istiqamətin göstəricisidir.