Ziya Paşa'nın yüzyıllar önce söylediği söz, bugün de liyakat, ahlak ve yönetim anlayışı tartışmalarında güncelliğini koruyor.
Tekkeye Su Taşımak Yetmez
"Eşek alim olmaz su taşımakla tekkeye, insan adam olmaz gitmek ile Mekke'ye."
Ziya Paşa'nın bu sözü yalnızca dinî bir öğüt değildir; makamın, unvanın ve gösterişin insanı erdemli yapmayacağını anlatan güçlü bir toplumsal eleştiridir. Bugün de aynı soruyu sormamız gerekiyor: Bir koltuğa oturmak, bir rozet takmak ya da sürekli ekranlarda görünmek gerçekten nitelikli olmak anlamına mı geliyor?
Liyakat Yerine Sadakat Tercih Edildiğinde
Günümüzde kurumların en büyük sınavı, işi ehline vermektir. Diploma taşımak bilgi garantisi olmadığı gibi, makam sahibi olmak da adaletin ve dürüstlüğün göstergesi değildir. Yönetici olmakla lider olunmaz; yetki almakla güven kazanılmaz.
Liyakatin yerini sadakat, ehliyetin yerini yakınlık aldığında bedeli yalnızca kurumlar değil, toplumun tamamı öder.
Aynaya Bakma Zamanı
Bu söz yalnızca siyasetçiye, bürokrata ya da yöneticiye söylenmiş değildir. Hepimize yöneliktir. Çünkü insanı büyüten; unvanı, kıyafeti veya bulunduğu makam değil, vicdanı, adaleti ve ahlakıdır.
Bugün belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, Ziya Paşa'nın yüzyıllar öncesinden gelen şu uyarısını yeniden hatırlamaktır:
"Kılık değişir, makam değişir, şehir değişir; ama karakter değişmiyorsa hiçbir yolculuk insanı olgunlaştıramaz."
Final aforizması:
"Makam insanı yüceltmez; insan makamı yüceltir. Liyakatın olmadığı yerde itibar, adaletin olmadığı yerde devlet uzun süre ayakta kalamaz."